گیاهان مفید برای تقویت سیستم ایمنی بدن

نقش مهم و غیرقابل انکار سیستم ایمنی در حفظ سلامت بدن، محققان را ترغیب کرده تا علاوه بر داروهای شیمیایی تنظیم کننده مکانیزم دفاعی، به مصرف گیاهان مفید برای تقویت سیستم ایمنی بدن روی بیاورند. سیستم ایمنی وظیفه پیشگیری و مقابله با عفونت‌ها را بر عهده دارد و به طور کلی در برابر هر ارگانیسم زنده‌ای که به سلامتی آسیب برساند، فرآیند دفاع را آغاز می‌کند.
گیاهان مفید برای تقویت سیستم ایمنی بدن

نقش مهم و غیرقابل انکار سیستم ایمنی در حفظ سلامت بدن، محققان را ترغیب کرده تا علاوه بر داروهای شیمیایی تنظیم کننده مکانیزم دفاعی، به مصرف گیاهان مفید برای تقویت سیستم ایمنی بدن روی بیاورند. سیستم ایمنی وظیفه پیشگیری و مقابله با عفونت‌ها را بر عهده دارد و به طور کلی در برابر هر ارگانیسم زنده‌ای که به سلامتی آسیب برساند، فرآیند دفاع را آغاز می‌کند. برخی از علائم ضعیف شدن سیستم ایمنی بدن عبارتند از: خستگی، عفونت‌های مداوم، سرماخوردگی، آنفلوانزا و گلودرد، آلرژی­‌ها و زخم‌­هایی که دیر بهبود می‌­یابند. خوشبختانه راه­‌های طبیعی و موثری برای تقویت سیستم ایمنی بدن وجود دارد.

علاقه به استفاده از محصولات گیاهی به طور چشمگیر در جهان افزایش یافته است. مطالعات نشان می‌­دهد برای پیشگیری از سرطان و بیماری­‌های خودایمنی مصرف مقادیری از گیاهان دارویی بسیار مفید بوده و باعث کاهش خطر ابتلا به بیماری می‌شوند. اگرچه برای مبارزه با بیماری نمی‌­توان به هر گیاهی اعتماد کرد. برای داشتن سیستم ایمنی قوی، باید گیاهان خاصی مصرف شود. همچنین، تغذیه اصولی، خوب خوابیدن، ورزش کردن و اصلاح سبک زندگی به طور عمومی توصیه شده است.

در این مقاله، ۶ مورد از گیاهان مفید برای تقویت سیستم ایمنی بدن را مورد بررسی قرار خواهیم داد. احتملا بسیاری از گیاهان دارویی با عوامل بیماری‌زا مقابله می­‌کنند، به این معنی که این گیاهان به طور فعال با میکروارگانیسم‌­هایی مانند ویروس­‌ها، باکتری‌ها و کرم‌ها در حال مبارزه‌­اند.

اکثر گیاهان دارویی حاوی آنتی اکسیدان قوی بوده و در برابر بیماری‌های مزمن احتمالا از ما محافظت می‌­کنند. باید متذکر شد گیاهانی که سرشار از فلاونوئیدها، ویتامین C یا کاروتنوئیدها هستند می‌­توانند عملکرد سیستم ایمنی بدن را تقویت کرده و اثار یا عملکرد ضدالتهابی تاثیرگذاری داشته باشند.

۶ گیاه دارویی اثربخش بر سیستم ایمنی بدن

گیاهانی مانند سیر، زنجبیل، اکیناسه، جینسینگ، قارچ گانودرما، چلغور و… دارای خواص مفید برای کاهش خطر ابتلا به سرطان و باعث تقویت سیستم ایمنی هستند. در گیاهان ذکر شده طیف وسیعی از عناصر سودمندی مانند فلاونوئیدها، لیگنان‌ها، ترپنوئیدها، پلی فنولیک‌ها و سولفیدها وجود دارد.

۱. سیر

سیر بهترین گیاه تقویت کننده سیستم ایمنی بدن، به ویژه مفید برای سلامت روده است. این گیاه ضد باکتری، ضد ویروس و ضد تک یاخته‌هاست. و به این دلیل که می‌­تواند با انگل­‌ها مبارزه کند قابل اهمیت است.احتمالا مصرف سیر می‌تواند به مقابله با عفونت های قفسه سینه و عفونت‌های تنفسی کمک کند.

تقویت سیستم دفاعی با سیر

سیر حاوی آلیسین است و این ماده ترکیبی است که سیر را ضد باکتری می‌­کند. گفته شده سیر با باکتری‌هایی مانند سالمونلا و باکتری­‌هایی که باعث مسمومیت غذایی می‌شوند مقابله کرده و با اثرگذاری ضد ویروسی خود با سرماخوردگی نیز مبارزه می­‌کند.

سیر یکی از قابل توجه‌­ترین گیاهانی است که می‌تواند تاثیر زیادی بر سیستم ایمنی بگذارد. با تحریک و کاهش فعالیت سلول‌های کشنده طبیعی، و همینطور هموستاز، عملکرد سیستم ایمنی را حفظ می‌­کند. سیر برای درمان سرطان، دیابت، تصلب شرایین و چربی خون مناسب است.

۲. زنجبیل

زنجبیل در تقویت سلامت استخوان، تقویت سیستم ایمنی، افزایش اشت‌ها، جلوگیری از انواع مختلف سرطان، بهبود شرایط تنفسی، کمک به فرایند گوارش، از بین بردن علائم بیماری آرتریت، کاهش گازهای اضافی روده، افزایش میل و فعالیت جنسی و تسکین درد ناشی از اختلالات قاعدگی، تهوع و آنفلوآنزا بسیار اثر گذار است.

زنجبیل تقویت سیستم دفاعی بدن

تحقیقات علمی نشان می‌دهند که زنجبیل صد‌ها ترکیب و متابولیت دارد که برخی از آن‌ها می‌تواند به تقویت سطح ایمنی بدن، سلامتی و بهبودی بیماری‌ها کمک کنند. زنجبیل حاوی انواع ویتامین‌ها از جمله ویتامینB6  B3، منیزیم، فسفر، روی، فولات و ریبوفلاوین است که در حفظ سلامت بدن نقش اساسی ایفا می­‌کنند.

زنجبیل منبع اصلی «دکونژستانت» یک نوع ماده ضد احتقان است. هنگام سرما و شیوع ویروس‌ها، نوشیدن چای زنجبیل راه خوبی برای بهبود وضع ایمنی بدن و راهی برای گرم نگه داشتن خود است. زنجبیل در ارتقای سطح سیستم ایمنی بدن و مبارزه با بیماری‌ها نقش موثری دارد.

۳. سرخارگل «اکیناسه»

سرخارگل یکی از گیاهان مفید برای تقویت سیستم ایمنی بدن، گیاهی علفی و چند ساله از تیره کاسنی است. این گیاه دارویی علاوه بر اثرات ضد ویروسی و آنتی اکسیدانی، می‌تواند درد را تسکین داده و التهاب را کاهش دهد. این خواص باعث می­‌شود که گیاهی ایده ال برای حمایت از سیستم ایمنی بدن و تقویت عملکرد آن باشد.

سرخارگل «اکیناسه» تقویت ایمنی بدن

اگر این گیاه در شروع علائم سرماخوردگی مصرف شود به دلیل کاهش سطح سیتوکین­‌های پیش التهابی که با التهاب و عفونت‌های تنفسی در ارتباط است می‌تواند برای عفونت‌های حاد تنفسی مفید باشد. از مهم­ترین خواص این گیاه که از جمله گیاهان منتخب سازمان جهانی بهداشت (WHO) است، تقویت سیستم ایمنی بدن است. مصرف عصاره سرخارگل موجب افزایش تولید «ایمونوگلوبولین ج» در خون گشته و باعث تقویت سیستم ایمنی و دفاعی بدن می‌گردد. ایمونوگلوبولین ج با اتصال به بسیاری از انواع ویروس‌ها، باکتری­‌ها و قارچ‌های بیماری‌زا، آنها را بی اثر کرده و بدین ترتیب موجب حفظ سلامت بدن می­‌گردد.

۴. جینسینگ

این گیاه محور HPA، محور هیپوتالاموس – هیپوفیز – آدرنال را تقویت می‌کند که مسئول تنظیم پاسخ سیستم ایمنی بدن به استرس است. استرس مزمن یا شدید می‌تواند سیستم ایمنی بدن را ضعیف کند؛ بنابراین یک محور HPA قوی به شما در کنترل اثرات استرس بر سیستم ایمنی بدن کمک می­‌کند.

گیاهان مفید برای تقویت سیستم ایمنی بدن جنسینگ

همچنین می‌تواند با تنظیم انواع سلول‌های ایمنی بدن از جمله سلول‌های T، سلول‌های B، سلول‌های کشنده طبیعی و ماکروفاژها، سیستم ایمنی بدن را متعادل نگه دارد و تهدیدات بدن را شناسایی کرده و با آن‌ها مقابله کند. جینسینگ بسیار قوی است و اگر می‌خواهید آن را در برنامه غذایی خود بگنجانید، حتما باید با یک متخصص تغذیه مشورت کنید. می‌توانید دمنوش با ریشه جینسینگ تهیه و مصرف کنید، یا می‌توانید کپسول جینسینگ را استفاده نمایید.

۵. قارچ گانودرما (ریشی)

ریشی یکی از گیاهان مفید برای تقویت سیستم ایمنی بدن، که به آن لینگزی نیز گفته می‌شود، نوعی قارچ است. قارچ ریشی حاوی بتاگلوکان است که انواع مختلف سلول‌ها از جمله مونوسیت‌ها، سلول‌های کشنده طبیعی و «سلول‌های دندریتیک» را در سیستم ایمنی بدن تحریک می‌کند. با تحریک این سلول‌ها، آن‌ها بهتر قادر به تشخیص و مقابله با عفونت‌ها می‌باشند. حتی برخی شواهد نشان می‌دهد که بتا گلوکان‌های موجود در ریشی می‌توانند اثرات ضد توموری داشته و رشد سلول‌های سرطانی را متوقف کنند. برای مصرف آن می‌توانید پودر یا کپسول قارج ریشی را خریداری کنید.

Ganoderma (bearded) fungus

از آنجا که سیستم ایمنی بدن با افزایش سن ضعیف‌تر می‌شود، پزشکان به دنبال تدابیری برای تعدیل عملکرد سیستم ایمنی بدن در بیماران و افراد مسن‌تر هستند. طی آزمایشات موثر صورت گرفته در این زمینه آنها دریافته‌اند که انواع قارچ خوراکی نظیر قارچ ریشی یکی از ترکیبات گیاهی بسیار موثر برای برگرداندن قدرت سیستم ایمنی در این افراد است. 

۶. چلغوز

چلغوز دانه‌ای پر چرب و سرشار از اسیدهای چرب غیر اشباع مفید و همچنین اسیدهای آمینه ضروری برای بدن است. این دانه خواص و فواید فراوانی دارد. کاج چلغوزه (در فارسی چَلغوزه از چهل غوزه به معنای چهل دانه در مخروط کاج) گونه‌­ای کاج است که در منطقه شمال غربی هیمالیا شامل شرق افغانستان و شمال پاکستان و شمال غربی هند می‌‌روید.

چلغوز

چلغوز منبع غنی از آهن است که موجب افزایش گلبول‌های قرمز بدن می‌شود. این گیاه در درمان بیماری‌های کلیوی، کبد، سرماخوردگی و دردهای عضلانی بسیار موثر بوده و چربی غیراشباع موجود در چلغوز در زمان مصرف سکته قلبی، تپش قلب و کلسترول خون را کاهش می‌دهد. مصرف گیاه چلغوز به دلیل وجود چربی غیراشباع و اسید آمینه باعث تقویت حافظه، چشم و سیستم ایمنی بدن می‌شود .

جمع بندی

از آنجایی که اکثر ترکیبات سنتزی با خود عوارض جانبی مختلف همراه دارند، از این رو ترکیبات طبیعی و توصیه‌های موجود در طب سنتی و گیاهان دارویی به دلیل امن‌تر بودن و فقدان عوارض جانبی بسیار مورد توجه قرار گرفته اند. برای جمع‌بندی اینطور مرور کنیم:

  • سیر در درمان عفونت روده­ای و تنفسی بسیار مفید و موثر است.
  • زنجبیل منبع غنی انواع ویتامین‌­ها و مواد معدنی است که به سلامت سیستم ایمنی کمک شایانی می‌­کند. خاصیت ضد سرفه و ضد احتقان آن از خواص بسیار مفید این گیاه دارویی است.
  • سرخارگل به عنوان یکی از گیاهان مفید برای تقویت سیستم ایمنی بدن، کاهش دهنده درد و بالا برنده سطح ایمنی بدن به انتخاب سازمان بهداشت جهانی است.
  • جینسینگ تنظیم کننده سطح استرس و اضطراب در بدن انسان بوده و سیستم ایمنی را متعادل نگاه می‌­دارد.
  • ریشی یکی از بهترین گیاهان برای تقویت سیستم ایمنی بدن برای افراد در سنین بالاست که می‌­تواند به بازگشت قوای جسمی آنها کمک کند.
  • چلغوز منبع غنی آهن و افزایش دهنده سطح گلبول قرمز است.

در پایان، اگر علاقمند به مطالعه مقالات مرتبط در گیاهچی هستید، براحتی از طریق صفحه گیاهان دارویی می‌توانید به مطالب مرتبط بیشتری دسترسی پیدا کنید.

منابع:

Samaneh Khodadadi “Role of herbal medicine in boosting immune system”January 2015.

رضایی پور، ربابه ، کمالی نژاد، محمد «بررسی اثرات چهار گیاه دارویی بر سیستم ایمنی سلولی» ، مقاله sid

بهمن فلاحی
من بهمن فلاحی، استراتژیست محتوا و مدیر وبسایت مجله گیاهچی هستم. جریان تولید محتوا برای من از کارگاه‌های داستانویسی آغاز و به دنیای دیجیتال ختم شد.